Antifungallar
Antimikotikler, insan patojenik mantarlarının (mikozlar) neden olduğu enfeksiyonları tedavi etmek için kullanılan ilaçlardır.
Antimikotik olarak bilinen etken madde grubu, insan patojenik mantarlarının (mikozlar) neden olduğu enfeksiyonların tedavisinde kullanılan etken maddeleri içerir. Sistemik veya topikal etkili etken maddeler olarak sınıflandırılırlar.
Topikal (doğrudan etkilenen bölgeye uygulanan) antifungal ilaçlar lokal olarak uygulanır. İlaç, vücudun etkilenen bölgelerine merhem, krem, sprey veya oje şeklinde uygulanır.
Sistemik preparatlar ağızdan alınır (tablet, meyve suyu şeklinde) veya doğrudan şırınga yoluyla kan damarlarına uygulanır. Burada ürün vücudun tamamında çalışır. Bunlar çoğunlukla karaciğeri, beyni, bağırsakları veya akciğerleri etkileyen iç mantar enfeksiyonlarında kullanılır. Ancak cilt mantarı/tırnak mantarının lokal tedaviye cevap vermemesi veya daha fazla yayılma olasılığı da vardır. Bu hazırlıklar burada da kullanılacaktı.
Antifungal ilaçlar, belirli mantar türlerine karşı (dar spektrumlu antifungal ilaçlar) veya birkaç farklı mantara karşı (geniş spektrumlu antifungal ilaçlar) kullanılır. Antifungal bir ilacın doğru kullanımı çeşitli faktörlere bağlıdır. Örn. enfeksiyonun formu (merhem, tablet), tipi ve şiddeti. İlacınızı doktorunuzun önerdiği şekilde veya kullanma talimatında belirtildiği şekilde doğru bir şekilde kullanmanız önemlidir.
Antifungal ilaçlar mantar enfeksiyonlarını tedavi etmek için kullanılan ilaçlardır. Yaygın mantar enfeksiyonları arasında genel cilt mantarı, ayak ve tırnak mantarı, vajinal pamukçuk veya genital bölgedeki diğer mantar enfeksiyonları yer alır. İç organlar da etkilenebilir. Antifungal bir ilacın uygulanması, tablet olarak veya doğrudan vücudun enfekte bölgelerine sürülen merhem, krem veya vernik olarak mümkündür. İstenmeyen yan etkiler arasında; dahili kullanıldığında mide-bağırsak şikayetleri, dahili veya harici kullanıldığında ise alerjik reaksiyonlar sayılabilir.
Yaklaşık 100 farklı mantar türü vardır ve bunları 3 gruba ayırabiliriz. Esasında mantarlar sağlıklı bir vücutta da yaşarlar, ancak kontrolden çıktıklarında hastalıklara yol açabilirler. Mantarların ilgili grupları farklı enfeksiyonlara yol açar:
Maya mantarları: Bunlar Candida albicans gibi Candida cinsine ait mantarlardır. Vajina ve bağırsak mantar enfeksiyonlarının %90'ı ve ağız pamukçukları bu mantar türüne bağlıdır.
Dermatofitler: Deri ve deriyle ilişkili bölgeleri enfekte ederler. Bunlara ayak ve tırnak mantarı da dahildir.
Küf: Cilt, tırnak, mide-bağırsak sistemi, akciğer ve sinir sistemine saldırabilir.
Mantarlar insan hücrelerine benzer yapılara sahiptir. Bu nedenle antifungal ilaçların öncelikle insan yapılarından farklı yapılara saldırması önemlidir. Antifungal ilaçlar genellikle mantarın hücre zarının bileşenleri üzerinde etki gösterirler. Bu, mantarı çevreleyen ve insan vücudunda bulunmayan koruyucu bir hücre tabakasıdır. Dolayısıyla antifungal ilacın vücudun kendi yapılarına saldırması gibi bir tehlike söz konusu değildir.
Bunun bir örneği ergosterol üretiminin inhibisyonudur. Ergosterol mantar zarının özel bir bileşenidir ve onu stabilize etmekten sorumludur. Antifungal ilaçlarda bulunan azoller veya tiyokarbanatlar gibi bazı kimyasal bileşikler ergosterol üretimini engeller. Terbinafin veya naftifin gibi allilaminler ise ergosterol öncüllerinin oluşumu üzerinde etki gösterirler. Antifungal ilaç siklopiroks ise hücre bileşenlerinin üretiminde önemli olan enzimlerin işlevini engeller.